Tanıma ve Tenfiz Nedir?

Kesinleşmiş yabancı ülke mahkeme kararlarının Türkiye sınırları içerisinde hüküm ve sonuç doğurabilmeleri için milletlerarası özel hukuk ve usul hukuku hakkında kanun uyarınca tanınması, yani yabancı ülke mahkemesi kararının hükmen Türk yargı sürecinden geçirilerek Türkiye sınırları içerisinde hüküm doğurması sürecine Tanıma diyoruz.

Tenfiz ise, yabancı ülke mahkeme kararının Türkiye sınırları içerisinde icra edilebilmesi uygulanabilmesidir. Tanımada icrai içerik yoktur. Tenfizde ise yabancı ülke mahkeme kararının milletlerarası özel hukuk uyarınca uygulamada birliği sağlamak amacı ile icra edilebilirliği söz konusudur.

Gerek Tanıma,  gerek Tenfiz Türk Hukukunda sonuç doğurabilmeleri için dava yolu ile ileri sürülmelidirler. Tanıma davasında amaç yabancı mahkeme kararının Türk Hukuku içerisinde kesin hüküm ve kesin delil etkisi kazanmasıdır.

Hangi Durumlarda Tanıma ve Tenfiz Gereklidir?

Evlilik, boşanma, velayet, nafaka, tazminat ve alacak gibi özel hukuk alanını ilgilendiren birçok onuda yabancı ülke mahkeme kararları Türk hukukunda hüküm ve sonuç doğurabilmeleri için tanıma ve tenfiz davaları açılmalıdır.

Yurtdışında kesinleşen mahkeme kararlarının içeriği sadece boşanmaya ilişkin olduğu durumda Tanıma boşanma ile birlikte velayet nafaka ve tazminata ilişkin olduğunda ise Tenfizsöz konusu olur.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Görevli Mahkeme Neresidir?

Tenfiz davalarında görevli mahkeme asliye mahkemesidir. Asliye Mahkemesinin ihtisas mahkemeleri şeklinde Aile, Ticaret gibi, işin mahiyeti gereği hangi mahkeme görevli olacaktıysa o mahkemede dava görülmektedir. . Örneğin tenfize konu karar Aile Mahkemesi görev alanına giren dava niteliğinde ise Aile Mahkemeleri görevli olmaktadırlar.

Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Gerekli Olan Belgeler Hangileridir?

Taraflar Tanıma ve Tenfiz Davasına Katılmak Zorunda mı?

Bu soruya davacı ve davalı açısından ayrı ayrı incelemek gerekir. Tanıma ve Tenfiz davaları Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na tabi davalardır. Dolayısıyla kendisini bir avukat ile temsil etmeyen davacının dava ve duruşmalara takibi zorunludur.

Duruşmalara kendisinin ya da avukatının katılmaması halinde dava işlemden kaldırılır. Yenilenmemesi halinde ise “Davanın Açılmamış Sayılmasına” karar verilir.

Davalı ise duruşmalara hiçbir şekilde katılmak zorunda değildir. Davaya katılmayan davalının yokluğunda davaya devam olunarak karar verilir. Ancak davalıya her halükarda dava dilekçesinin ve duruşma tarihinin tebliğ edilmesi gereklidir. Yine davalıya mahkemece kararın tebliğ edilmesi zorunludur.

Tanıma ve Tenfiz Davası Ne Kadar Sürer?

Tanıma ve tenfiz davaları isimleri itibari ile dava olmakla birlikte içerikleri itibariyle yabancı mahkeme kararının iç hukuka uygulanabilir formata taşındığı usuli davalardır. Bu davalarda tanık dinletilemez, keşif yapılmaz, bilirkişi incelemesi zorunlu olmadığı taktirde yapılmaz.

Bu tür davalarda yargılama konusu yabancı mahkeme kararının tanıma ya da tenfiz koşullarını taşıyıp taşımadığı konusunun incelenmesi ile sınırlıdır. Tanıma ve tenfiz davalarının uzamasına sebep olan dava sürecinde tebligatların gerçekleştirilmesidir.

Tebligat süreci ise dava dilekçesi, duruşma tarihi ve yargılama sonucunda verilen kararın davalıya tebliği sürecidir. Davalının ikametgâhının yurtdışında olması halinde tebligatın yurtdışı tebligat prosedürlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekir. Yurtdışı tebligatların tebligat yapılacak kişinin Türk vatandaşı olup olmaması da tebligat süresini etkileyen diğer bir husustur. Bu konuda ortalama tebligat süresi olarak 3- 6 ay verilebilir. .

Tanıma Tenfiz Avukatı Nedir?

Öncelikle Türk Hukuk sisteminde, Tanıma Tenfiz avukatı şeklinde ayrı bir avukatlık bulunmadığı bilinmelidir. Bir avukat dilediği konuda dilediği dava türüne bakabilir. Ancak bir avukatın tüm dava türleri konusunda uzmanlaşması eşyanın tabiatı ve hayatın olağan akışı içerisinde mümkün değildir.

Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Hangi Avukata Müracaat Etmeliyim?

Boşanma ve Aile Hukuku’na ilişkin verilmiş, Yabancı Mahkeme kararlarının tanıma ve tenfiziiçin açılacak davalar açısından konusunda uzman Boşanma Avukatının hukuki yardımından yararlanmanız büyük önem taşımaktadır.

Apostil Nedir? Niçin gereklidir?

Apostil, bir ülkede resmi makamlarca düzenlenen resmi belgelerin, başka bir ülkede geçerli sayılması için yapılan onaylama işlemidir. Belgeyi düzenleyen ülke tarafından söz konusu Resmi evrak üzerine “Apostil Şerhi” verilmek suretiyle, başkaca bir onaya gerek kalmaksızın başka bir ülkede geçerli sayılması amaçlanmaktadır.

Örneğin Hollanda mahkemelerince verilen bir karara apostil şerhi eklenmek suretiyle “Evrakın bir mahkeme kararı olduğu, Hollanda ülkesinden verildiği, hangi tarihte kararın verildiği, kararın kim tarafından imzalandığı, mühür olup olmadığı vs.” bilgiler yer almaktadır.

Dünyada birçok ülke bulunmakta ve bu ülkelerin gerek hukuk sistemi gerekse yönetim sistemleri farklılık göstermektedir. Bu nedenle tüm ülkelerde ortak bir mahkeme kararı formatı bulunmamaktadır. Kaldı ki söz konusu mahkeme kararının içeriğinin teyit edilmesi uzun bir süreç alacaktır.

Bu itibarla; tanıma ya da tenfiz davası açısından, davaya konu edilen bir yabancı mahkeme kararının gerçekte bir mahkeme kararı olup olmadığı, hangi ülke ve hangi mahkemeden verildiği, hangi tarihte karar verildiği kim tarafından tasdik edildiği, evrak üzerinde mühür olup olmadığı hususlarının tespiti; kararı veren mahkemeye sormadan ve teyit ettirmeye gerek kalmadan apostil şerhi verilmek suretiyle sağlanabilmektedir.

Avukat

​​​​​​​​Mustafa Nur Sezer